Dit is een vertaling van het artikel Vandana Shiva: Understanding the Corporate Takeover.

De video met het interview is zeer het bekijken waard.

Vandana Shiva: Understanding the Corporate Takeover

“Het Amerikaanse volk zou moeten inzien dat het bedrijfsleven haar al lang in de steek heeft gelaten,” zegt wetenschapper, milieu-activist en voedselrechten-activist Dr. Vandana Shiva, die één van de zeven meest invloedrijke vrouwen in de wereld wordt genoemd door Forbes magazine. “De mensen zullen de democratie opnieuw moeten opbouwen als een levende democratie.”

Dr. Shiva vecht tegen de machtsovername door bedrijven in alle uithoeken van haar geboorteland India, de ene week vechtend tegen een nucleaire centrale, en dan weer tegen gepatenteerd genetisch gemodificeerde zaden. Ze schuift aan bij Laura in de studio om Amerikaanse activisten te adviseren hoe ze kunnen vechten tegen het samensmelten van bedrijfsleven en regering hier en over de hele wereld.

Tweede Kamer wil eind aan gebruik Roundup schrijft het Haags Milieucentrum. Goed nieuws. Ook Vroege Vogels zegt in haar radio-uitzending van 18 september 2011 dat er een verbod op Round up aan lijkt te komen.

Even een korte achtergrond: Roundup wordt gemaakt door Monsanto en wordt samen verkocht met zaad dat ‘Round up Ready’ is: genetisch gemodificeerd zodat het niet meer gevoelig is voor dit bestrijdingsmiddel. Marketingtechnisch een briljant concept, voor de rest een en al ellende. Want het werkt niet op de lange termijn en het maakt alles kapot.

Monsanto is overigens het bedrijf dat ook Agent Orange leverde, een middel waar je zo handig bomen mee kon ontbladeren in Vietnam.

Hoe zit het dan precies?

De korte versie: “genetische modificatie” is een onderdeel van “biotechnologie”.

De lange versie:

Biotechnologie is grof gezegd biologie gebruiken om producten te maken of verbeteren.

Genetische modificatie is hier één voorbeeld van. Bij genetische modificatie gaat het om veranderingen die op natuurlijke wijze niet mogelijk zijn.

Bijvoorbeeld is kaas maken met schimmels ook biotechnologie, maar geen genetische modificatie. Genetisch veranderde sojabonen die daardoor beter tegen bestrijdingsmiddelen kunnen, zijn genetisch gemodificeerd én daarmee ook onderdeel van de biotechnologie.

Genetische modificatie is het op kunstmatige wijze aanpassen van genetisch materiaal (DNA).

Bron: http://www.milieuloket.nl/9353000/1/j9vvhurbs7rzkq9/vhurdyxq65wi

Genetisch Gemodificeerde Organismen worden ook wel GGO‘s genoemd. De Engelse variant hiervan is GMO.

Het woord ‘modificatie’ wordt gebruikt als neutrale term. Ben je tegenstander van dit verschijnsel dan gebruik je wellicht liever het woord ‘manipulatie’ in plaats van ‘modificatie’.

Foto van http://www.flickr.com/photos/benhosking/

De journalist Levy maakt prachtige documentaires. Deze keer onderzoekt hij hoe het zit met ons voedsel. Al snel komen we bij de heer Rabbinge terecht van de universiteit van Wageningen en ook bij Olivier de Schutter, speciaal VN rapporteur. Deze twee heren staan nogal tegenover elkaar.

De heer Rabbinge zegt onder andere het volgende:

Ik denk dat het onverstandig is om net te doen alsof Monsanto de duivel is, ongeveer. Vaak gebeuren een aantal van die dingen vanuit de beste bedoelingen.

Ik heb nu inmiddels al best wat documentaires, artikelen, blogposts etc over de voedselproblematiek en de rol van multinationals en GMO gezien en op een gegeven moment begint het wel wat te vervelen, in die zin dat de patronen zich steeds herhalen, waarbij de details steeds veranderen, maar de hoofdlijnen hetzelfde blijven.

Ter info: Monsanto is een bedrijf dat handelt in genetisch gemodificeerde zaden en daarbijbehorende bestrijdingsmiddelen.

Één terugkerend element in alle documentaires is wel het karakter van Monsanto. Dat is niet al te best om het maar zacht uit te drukken.

Een ander repetitief element is: “De wetenschapper die zich financieel verbonden heeft aan een multinational aan de ene kant, en de onafhankelijke onderzoeker die vrij-uit kan spreken aan de andere kant.” Zo ongeveer dan. Ook hier zie je dat prachtig terugkomen.

Je kunt zeggen, jaja Woudziel, je kiest ze ook wel uit, die documentaires. En dan zeg ik, ja dat klopt, ik kies ze ook wel uit. Er komt een punt in je leven dat je besluit waar je je mosterd vandaan wilt halen.

Maar in deze documentaire van Levy zat nog een derde element dat ik nog niet echt eerder gezien had. We kwamen terecht in Oeganda waar het hoofd van een laboratorium geïnterviewd werd. Het lab houdt zich bezig met het genetisch modificeren van bananen. En “krijgt” volgens eigen zeggen van alles gratis van bedrijven als Monsanto.

Deze man is verontwaardigd dat Europa hem probeert op te leggen om geen gebruik te maken van gentech omdat Europa daar op tegen is. Hiermee wordt het dus nog behoorlijk gecompliceerder.

Hier kun je de uitzendingen terugzien:
http://beta.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1103932 (deel 1)
http://beta.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1104480 (deel 2)

Jurassic Park

In de film Jurassic Park van Steven Spielberg gaat het om prehistorische dieren, dinosauriers, die door middel van wat DNA weer tot leven gewekt worden. Het DNA is gehaald uit door de natuur geconserveerde muggen die bloed van deze dieren geprikt hadden

In de praktijk is dit nog niet uitvoerbaar maar de gevaren en (ethische) bezwaren die hier spelen zijn precies van toepassing op de biotechnologie van vandaag.

Spielberg laat een prachtige discussie zien tussen een naïeve financier, een advocaat en drie kritische wetenschappers. Deze discussie omvat veel van de huidige discussie omtrent de biotechnologie en de manier waarop dat ingezet wordt.

Het verhaal loopt overigens niet goed af: het resultaat van het genetisch gehannes, de dinosauriers dus, ontsnappen uiteindelijk en vormen een op hol geslagen kracht waar niemand nog iets tegen kan doen.

Hieronder een transcript van de discussie. Het is helaas niet mogelijk om een filmfragment te plaatsen (vanwege licensie-kwesties):

Ian, wiskundige:
“Ik sta versteld van het gebrek aan respect voor de natuur hier.”

Donald, advocaat:
“Ik denk dat het toch een beetje anders ligt dan waar u en ik bang voor waren.”

Ian, wiskundige:
“Ik weet ‘t. Veel erger.”

Donald, advocaat:
“Kom op, we hebben het park nog niet eens gezien…”

John, financier:
“Donald, laat hem uitpraten. Ik wil toch alle standpunten horen.”

Ian, wiskundige:
“Zie je het gevaar niet, John, dat verbonden is aan wat je hier doet? De mogelijkheden die de genetica bieden is zo ontzagwekkend maar jij gedraagt je als een kind met zijn vaders geweer.”

Donald, advocaat:
“Het is niet nodig te sneren…”

Ian, wiskundige:
“Als ik even mag… Ik zal je zeggen wat het probleem is met de macht die je hier gebruikt. Het kostte geen moeite die te verkrijgen. Je las wat anderen al gedaan hebben en nam de volgende stap. Je hebt de kennis niet zelf opgedaan dus neem je er ook geen verantwoordelijkheid voor. Je stond op de schouders van geniëen om iets zo snel mogelijk te bereiken. Voordat je ook maar wist wat je had, patenteerde je het, verpakte het en kwakte het op een plastic lunchtrommel en nu verkoop je het.”

John, financier:
“Je doet ons te kort. Onze wetenschappers doen dingen die niemand eerder gedaan heeft.”

Ian, wiskundige:
“Maar jouw wetenschappers waren zo bezig met wat ze konden dat ze niet nadachten of ‘t wel verstandig was.”

John, financier:
“Condors. Condors zijn bijna uitgestorven. Als ik condors op dit eiland zou creëren, zou je wel anders praten.”

Ian, wiskundige:
“Dit is niet zomaar een soort die was uitgeroeid door ontbossing of het bouwen van een dam. Dinosaurussen hebben hun kans gehad en de natuur heeft ze laten uitsterven.”

John, financier:
“Ik snap dit Luddisme niet goed. Vooral niet van een wetenschapper. Hoe kunnen we dingen ontdekken en er niets mee doen?”

Ian, wiskundige:
“Wat is zo geweldig aan ‘n ontdekking ? Die is gewelddadig, doordringend. Wat jij ontdekking noemt, noem ik de verkrachting van de natuur.”

Ellie, archeologe:
“De vraag is, hoe kun je iets weten over een uitgestorven ecosysteem ? Hoe kun je ooit denken dat je het kunt controleren ? U heeft giftige planten in dit gebouw. U koos ze omdat ze er mooi uitzien. Maar ‘t zijn agressieve wezens die geen idee hebben in welke eeuw ze zijn en ze zullen zich verdedigen. Zo nodig met geweld.”

John, financier:
“Dr. Grant, als er iemand is die zou waarderen wat ik probeer te doen…”

Alan (Grant), archeoloog:
“De wereld is zo radicaal veranderd en we proberen het allemaal bij te houden. Ik wil niet overhaast oordelen, maar de dinosaurus en de mens… twee soorten die zijn gescheiden door 65 miljoen jaar evolutie zijn opeens bij elkaar gegooid. Hoe kunnen we ook maar een idee hebben van wat we kunnen verwachten?”

John, financier:
“Ik geloof het niet. Het is de bedoeling dat je mij verdedigt tegen die types en de enige die mijn kant kiest, is die bloedzuigende advocaat.”

Donald, advocaat:
“Dank je!”

Maiskolven

This article is a translation of the English version into Dutch: 10 reasons why we don’t need GM foods.

Dit is een vertaling van het artikel 10 reasons why we don’t need GM foods. In de vertaling wordt “biotechnologie” en “genetische modificatie” en “GenTech” enigszins door elkaar heen gebruikt.

Vertaling:

Nu de voedselprijzen recentelijk torenhoog stijgen – waarbij niet alleen de ‘shoppers’ worden geraakt, maar ook de armen en hongerigen in de ontwikkelingslanden – wordt genetisch gemodificeerd voedsel andermaal gepromoot als de manier om de wereld te voeden.

1. Genetisch gemodificeerd voedsel zal de voedselcrisis niet oplossen

Een rapport van de World Bank uit 2008 concludeerde dat de toegenomen biobrandstof productie de belangrijkste oorzaak is van de stijging van de voedselprijzen [1]. Biotechnologie-gigant Monsanto vormde de harde kern van de biobrandstoflobby (planten die verbouwd worden voor brandstof in plaats van voedsel) — en profiteerde enorm van de resulterende voedselcrisis en gebruikte het als een PR mogelijkheid om genetisch gemodificeerd voedsel te promoten.

“De klimaatcrisis werd gebruikt om de biobrandstofproduktie op te krikken, wat leidde tot de voedselcrisis; en nu wordt de voedselcrisis gebruikt om de GenTech industrie te doen herleven.” — Daniel Howden, Africa correspondent van The Independent[2]

“De cynicus in mij zegt dat ze de huidige voedsel- en brandstofcrisis gebruiken als een springplank om GenTech weer op de publieke agenda te krijgen. Ik begrijp waarom ze het doen, maar het gevaar is dat ze als ze deze claims maken over GenTech gewassen die de droogteproblemen of het wereldvoedselprobleem oplossen, dat het complete onzin is.” – Prof Denis Murphy, hoofd biotechnology van de University of Glamorgan in Wales[3]

2. GenTech gewassen verhogen de opbrengst niet

Ondanks de beloften heeft GenTech de mogelijke opbrengst van welke commercieel gewas dan ook niet verhoogd [4]. Sterker nog, studie wijst uit dat het meest gebruikte GenTech gewas, GenTech Soja, juist een verlaagde opbrengst  vertoond. [5]

Een onderzoek dat bijna twintig jaar wetenschappelijk onderzoek analyseerde op het gebied van primair GenTech voedsel en gewassen, sojabonen en maïs laat zien dat biotechnologie er ondanks 20 jaar onderzoek en 13 jaar vercommercialisering niet in geslaagd is gewasopbrengsten te verhogen. De auteur, voormalig US EPA en US FDA biotech specialist Dr Gurian-Sherman concludeert dat wat opbrengsten betreft “Traditioneel kweken de biotechnologie ruimschoots overtreft.” [6]

“Laat het duidelijk zijn. In dit jaar [2008] zijn er geen commerciële GenTech gewassen die inherent de opbrengst verhogen. Tevens zijn er geen GenTech gewassen op de markt die ontwikkeld zijn om tegen droogte te kunnen, de minder behoefte aan kunstmesthebben of olie besparen. Geen enkele.” – Dr Doug Gurian-Sherman[7]

3. GenTech gewassen verhogen pesticidengebruik

Gegevens van de Amerikaans overheid laten zien dat in Amerika de GenTech-gewassen een toename, en geen afname in gebruik van pesticiden hebben veroorzaakt ten opzichte van conventionele gewassen.

“De belofte was dat je minder chemicaliën kon gebruiken en dan een grotere opbrengst zou hebben. Maar ik zeg je, niets van dit alles is waar.” – Bill Christison, President of the US National Family Farm Coalition[9]

4. Er zijn betere manieren om de wereld te voeden

Een groot door de VN/Wereldbank gefinancierd rapport, samengesteld door 400 wetenschappers en ondersteund door 58 landen, concludeerde dat GenTech gewassen weinig te bieden hebben aan de wereldwijde landbouw en geen oplossing bieden voor de uitdagingen op het gebied van armoede, honger en klimaatverandering, omdat er betere alternatieven beschikbaar zijn. Sterker nog, het rapport pleitte voor “agro-ecologische” landbouw als een duurzame oplossing voor ontwikkelingslanden.[10]

5. Andere landbouwmethodes zijn succesvoller

Geïntegreerde plaagbestrijding en andere innovatieve extensieve of organische methodes om plagen te bestrijden en opbrengsten te verhogen hebben bewezen heel productief te zijn, vooral in de ontwikkelingslanden.[11] Van andere kweektechnologieën zoals Marker Assisted Selection (geen biotechnologie) is de algemene verwachting dat het de wereldwijde productiviteit van de landbouw effectiever en veiliger zal verhogen dan biotechnologie. [12][13]

“Er is een stille revolutie gaande in het maken van genenkaarten, waardoor we het verbouwen van gewassen beter begrijpen. Daar zijn we hard mee bezig en dit kan een veel grotere impact op de landbouw hebben [dan biotechnologie]” – Prof John Snape, head of the department of crop genetics, John Innes Centre[14]

6. Het is niet aangetoond dat GenTech voedsel veilig is om te eten

Biotechnologie is een ruwe en onnauwkeurige manier om vreemd genetisch materiaal (bijvoorbeeld van virussen en bacteriën) in planten in te brengen, met onvoorspelbare resultaten. Het eindresultaat, het genetisch gemodificeerde voedsel, is bijna niet getest, ook niet op lange-termijn-effecten. Maar dierproeven met dit voedsel hebben zorgwekkende gezondheidseffecten laten zien.[15] Slechts één studie op het gebied van directe effecten van het eten van GenTech voedsel op mensen is gepubliceerd.[16] Hieruit bleek dat er onvoorziene effecten op darmbacteriën geconstateerd waren, maar er is nooit vervolgonderzoek geweest.

Er wordt geclaimed dat Amerikanen al jaren genetisch gemodificeerd voedsel eten zonder ziekmakende effecten. Maar dit voedsel is niet gelabeled in Amerika en niemand heeft de effecten gemonitored. Met andere ‘novel foods’ zoals transvetten heeft het tientallen jaren geduurd voordat men zich realiseerde dat het miljoenen voortijdige sterfgevallen veroorzaakt heeft.[17]

“We worden geconfronteerd met de meest krachtige technologie die de wereld ooit gekend heeft, en het wordt overhaast ingezet met bijna geen oog voor de mogelijke consequenties.” — Dr Suzanne Wuerthele, US Environmental Protection Agency (EPA) toxicologist

7. Stiekum GenTech in voedsel voor dieren — zonder toestemming van de consument

Vlees, eieren en zuivelproducten van dieren die gevoerd zijn met de miljoenen tonnen genetisch gemanipuleerd voedsel dat Europa ingevoerd wordt hoeven niet gelabeld te worden. Er zijn studies die uitwijzen dat in tegenstelling tot wat de biotechnologie- en voedselindustrie beweert dieren die gevoerd zijn met genetisch gemodificeerd voedsel WEL afwijken ten opzichte van dieren die gevoerd zijn met voedsel dat niet genetisch gemodificeerd is.[18] Andere studies laten zien dat als genetisch gemodificeerd voedsel aa dieren gevoerd wordt er genetisch gemodificeerd materiaal kan zitten in het eindprodukt[19] en dat de gezondheid van het dier aangetast kan worden.[20] Dus het eten van “stiekum genetisch gemodificeerd organismen” zou de gezondheid van consumenten kunnen aantasten.

8. GenTech gewassen zijn op de lange termijn een economische ramp voor boeren

Een rapport uit 2009 liet zien dat GenTech zaadprijzen in Amerika enorm gestegen zijn vergeleken met niet-GenTech en biologisch zaad, waardoor het gemiddeld inkomen van Amerikaanse boeren die GenTech gewassen verbouwen daalt. Het rapport concludeert, “Momenteel is er een ontzettende kloof tussen de bij tijden verheven retoriek van degenen die biotechnologie verdedigen als een bewezen technologie om de wereldvoedselproductie veilig te stellen en dat wat er in feite gebeurt op Amerikaanse boerderijen die afhankelijk zijn geworden van GenTech zaad en nu met de konsekwenties zitten.”[21]

9. GenTech en niet-GenTech kunnen niet naast elkaar bestaan

De besmetting van conventionele en biologische voedsel met GenTech produkten neemt toe. Een niet-goedgekeurd GenTech rijst die slechts één jaar in een proefveld verbouwd werd bleek de Amerikaanse rijstvoorraad en zaadopslag enorm besmet te hebben.[22] In Canada is de biologische koolzaadindustrie vernietigd door besmetting met GenTech-koolzaad.[23] In Spanje wees een studie uit dat GenTech maïs “een drastische afname van biologische teelt van dit gewas heeft veroorzaakt en het naast elkaar bestaan praktisch onmogelijk heeft gemaakt”.[24]

De tijd is rijp om te kiezen tussen een biotechnologische of een niet-biotechnologische wereldvoedselproduktie te kiezen.

“Als het aan sommigen toegestaan wordt om GenTech voedsel te verbouwen, verkopen en te eten, dan zal al snel niemand meer kunnen kiezen voor voedsel of een omgeving die vrij is van GenTech. Het is eenrichtingsverkeer, zoals de introductie van konijnen of suikerriet padden in Australië; als dat eenmaal gebeurd is, is er geen weg terug.” – Roger Levett, specialist in sustainable development[25]

10. We kunnen biotechnologie-bedrijven niet vertrouwen

De grote biotechnologie-bedrijven die hun GenTech voedsel pushen hebben een verschrikkelijke verleden op het gebied van giftige besmettingen en misleiding van de bevolking.[26] GenTech is aantrekkelijk voor hun omdat het hun patenten verschaft die hun een monopolie geeft op de wereldvoedselvoorziening. Ze zijn er toe overgegaan om boeren te treiteren en te intimideren omdat ze een “misdaad” begaan door gepatenteerd zaad te bewaren of omdat ze gepatenteerde genen “stelen” — zelfs als die genen op de boer zijn land terechtkwamen door toevallige besmetting door de wind, of door insecten.

“Boeren worden aangeklaagd omdat ze GenTech-produkten op hun land hebben, die ze niet gekocht hebben, niet willen, niet zullen gebruiken en niet zullen kunnen verkopen.” – Tom Wiley, North Dakota farmer[28]

Haldi - een groente en tegelijk anti-bioticum.

Kun je de natuur patenteren? Je zou toch zeggen van niet.

Kan het ene land een lokaal groente in een ander land patenteren? Je zou zeggen van niet. En toch kan het.

Zou het moeten kunnen? Nee. Het is diefstal. Hoe kan het mogelijk zijn dat één of ander land het patent krijgt op de groente die ik in mijn eigen tuintje (aan de andere kant van de wereld) verbouw? Geen idee.

Een voorbeeld is de Indiase groente Haldi (de foto is van J.M. Garg).

In India maakt men geen onderscheid tussen voedsel en medicijn. Het ligt in elkaars verlengde. Haldi heeft bijvoorbeeld sterk anti-biotische eigenschappen.

Amerika heeft inmiddels een patent op een enorm aantal Indiase groentes. Waarom? Omdat ze anti-biotische eigenschappen hebben, die het nog wèl doen. In tegenstelling tot steeds meer anti-biotica uit het laboratorium.

Hier zie je een fragment over de patentering van een groente:

Het is een fragment uit de documentaire Unnatural Selection. De spreekster is Vandana Shiva, iemand die je in heel veel documentaires over dit soort onderwerpen ziet terugkomen.

Transcriptie:

In dit veld is mijn collega Prthvƒ´, (letterlijk ‘de aarde’) een enorme hoeveelheid ‘Tumeric’ aan het oogsten ook wel ‘Haldi’ genoemd: een essentieel onderdeel van ons eten Haldi is een enorm sterk natuurlijk anti-bioticum een aantal jaren geleden is deze eigenschap gepatenteerd en in het patent staat ‘Koop Haldi voor in uw keuken’ ‘Je kunt het kopen, maar wij hebben het patent erop.’

‘Je zult ons moeten betalen.’ De reden dat ze het gepatenteerd hebben, is omdat anti-biotica niet meer werken.

Haldi echter laat ons niet in de steek. We gebruiken het bij infecties, en in ons voedsel zodat het onze gezondheid beschermt. Het is een prachtige ayurvedisch medicijn en ook gewoon voedsel.

In de Indiase keuken maak je geen onderscheid tussen voedsel en medicijn. Het ligt in elkaars verlengde. En we hebben hier ook andere groenten: de Albi [?] die we gebruiken. En we hebben gember en we hebben drie variëteiten van het heilige basilicum, de Tulsi.

Ook deze is gepatenteerd. We aanbidden de Tulsi in onze achtertuin. Elk huis in India heeft een pot met Tulsi. We zeggen: “In jou, Tulsi, zit de kosmos.” “We zullen je eerbiedigen om zo deze fantastische schepping te eerbiedigen.” We gebruiken de bladeren in de winter tegen verkoudheid.

De thee ervan is fantastisch. Ook dit is gepatenteerd. In feite ligt er van een op de drie groentes hier een patent in het Amerikaanse patentenbureau. Maar voor ons is dit een vrij gebied. We zullen deze groenten vrij houden voor de toekomstige generaties.

Melieke de honingbij

Ik heb Het leven van Melieke de honingbij door Coen Hamers gelezen.

Een klein grappig boekje voor kleine kinderen. “Aangeboden door bijenstand ‘Mellona en Adelshoeve’ N.V. Santpoort”.

Er staan mooie zinnen in zoals:

• “De eerste zonnestralen zetten de tuin al in volle gloed en achter de tuin vlamt het paars van de bloeiende heide”.
• “Maar terwijl de eerste werklieden uit de spleet de stralende zon indartelen, malen tien, twaalf ijverige werkers met als molenwieken wapperende vleugels een stroom van verse koele lucht het gat in.
• “‘De zon, de zon’, schalt het dan ineens van boven, en op hetzelfde ogenblik is alles en iedereen weer in volle actie. Het oudje is al nergens meer te bekennen en van ruzie makende werksters kan je nog juist de laatste weg zien rennen. Er is weer werk . . . . voor iedereen.”

Het is niet zo informatief als Het Bijenboekje, maar heeft wel hele fraaie illustraties.

Opgedragen aan de nagedachtenis van Johan de Meza, oprichter der N.V. Bijenstand Mellona te Santpoort.

Nergens een publicatiedatum te vinden. Ergens op het internet las ik dat je het in 1949 cadeau kreeg bij honing van Mellona.

Layout, Omslag en Illustraties: Herman Nygh, Heemstede. Litho en Druk: N.V. Grafische Industrie Heemstede.

Zie ik daar Melieke vliegen? :-)

"Dode" hommel op hoofdkussen

Gisteren vloog er per ongeluk een hommel mijn huis binnen.

Dat herinnerde me aan alweer twee jaar geleden toen ik een hommel op mijn hoofdkussen aantrof. De hommel leek dood te zijn, maar ik wist dat dat misschien niet echt zo was.

Willemien Kleefsma van de Wetenschapswinkel Biologie van de Rijksuniversiteit Groningen heeft in 2002 onderzoek gedaan naar de mysterieuze sterfte van hommels aan het einde van de zomer. Je vindt ze dan  in grote getale dood onder zilver- en krimlindes.

Het blijkt dat hommels een inschattingsfout maken en onderweg zonder energie komen te zitten, en dat wordt ze fataal. Hommels zijn niet zulke goeie vliegers als bijvoorbeeld bijen. Ik heb wel eens gelezen dat het een wonder is dat ze überhaupt de lucht inkomen met hun bouw.

Zo wist ik ook dat ze in eerste instantie waarschijnlijk niet dood zijn maar in een soort slaapstand gaan.

Ik heb de hommel buiten neergelegd en zijn snuit in een klodder jam geduwd. En ja hoor, de hommel begon gretig te zuigen, en kwam langzaam weer tot leven en vloog uiteindelijk weg.

Hieronder zie je een filmpje van deze reddingsactie.

Lees meer over het onderzoek van Willemien Kleefsma naar de mysterieuze sterfte van hommels.

Het Bijenboekje

Ik kreeg onlangs een heel erg leuk kadootje: Het bijenboekje van Jakob Streit. Het is een verhaal over de kleine Koen en zijn grootvader. Het is een prachtig boekje. Op de achterkaft staat:

In Het Bijenboekje maakt de kleine Koen het leven van de bijen mee door het jaar heen. Hij ziet hoe de bijen uit hun winterslaap worden gewekt, hoe zij met hun stuifmeelklompjes de bijenkast binnengaan, hoe de koningin uitvliegt, hoe het volk gaat zwermen, en hij mag zijn grootvader helpen de bijen te verzorgen.

Het is uit het Duits vertaald door Ineke Verschuren en de illustraties zijn van J. Zaagman. Uitgegeven door Christofoor in 1993 (4e druk. De eerste druk is in 1977 uitgegeven).

Oorspronkelijke titel: Das Bienenbuch. Uitgegeven te Stuttgart door Freies Geistesleben in 1976.

ISBN 90-6238-024-7

Ik heb de vierde druk in mijn bezit, afkomstig uit een bibliotheek, die stelt: “Voorlezen vanaf ca. 7 jaar, zelf te lezen vanaf ca. 9 jaar”. Ik heb het dus zelf gelezen.

Het boekje staat gedeeltelijk op Google books, kijk maar eens.